ลิ่มเลือดอุดตันปลายหลอดเลือดแดงใหญ่ในแมว  หรือชื่อที่อาจจะได้ยินสัตวแพทย์พูดบ่อยๆ คือ FATE (Feline Aortic Thromboembolism) เป็นหนึ่งในภาวะฉุกเฉินที่อันตรายถึงชีวิตในแมว โดยเกิดขึ้นอย่างกะทันหันและไม่มีสัญญาณเตือนใดๆเลย 

FATE เกิดจากการจับตัวของลิ่มเลือดอย่างผิดปกติในกระแสเลือด และลิ่มเลือดที่เกิดขึ้นนี้ ไหลไปตามเส้นเลือดต่างๆในร่างกาย และไปเกาะติดอยู่ในหลอดเลือด ทำให้เกิดการอุดตันขึ้น การอุดตันของหลอดเลือดทำให้เนื้อเยื่อและอวัยวะบริเวณขาดเลือดและการตายของเนื้อเยื่อขึ้น  บริเวณที่เกิดการอุดตันบ่อยที่สุดคือบริเวณหลอดเลือดแดงใหญ่ที่ไปเลี้ยงขาหลัง  โดย 90% ของแมวที่พบภาวะ FATE เป็นแมวที่เป็นโรคหัวใจหรือมีอาการโรคหัวใจแอบแฝงอยู่ก่อนแล้ว ซึ่งโรคหัวใจที่พบบ่อยที่สุดคือ โรคกล้ามเนื้อหัวใจหนาตัว (HCM)

อาการของลิ่มเลือดอุดตันในแมว 

อาการที่มักพบคือ อยู่ๆแมวก็ร้องเสียงดังเหมือนมีอาการเจ็บปวดมากๆ หลังจากนั้นขาหลังมีท่าทางแปลกๆ และใช้งานไม่ได้ อุ้งเท้าเย็นจัด ซีด หรือออกสีม่วงคล้ำ ในบางรายอาจมีอาการหอบหายใจแรง หรืออ้าปากหายใจเนื่องจากภาวะหัวใจล้มเหลว อาการที่กล่าวข้างต้นสามารถพบได้ตั้งแต่อาการเพียงเล็กน้อย จนถึงอาการหนักถึงขั้นเสียชีวิตอย่างฉับพลัน   

อ่านมาถึงตรงนี้ เจ้าของหลายๆท่านคงมีความกังวลและกลัว ว่าน้องแมวสุดที่รักจะเกิดภาวะนี้หรือไม่  ถ้าโชคร้ายเป็นโรคนี้ขึ้นมาจริงๆจะช่วยให้รอดชีวิตได้อย่างไร หลักที่สำคัญที่สุดที่ส่งผลต่ออัตราการหายหรือรอดชีวิตที่ดี คือ “ความรวดเร็วในการรักษา” น้องแมวที่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมและทันท่วงที สามารถดีขึ้นจากภาวะวิกฤตนี้ได้ และมีจำนวนไม่น้อยที่มีอายุยืนยาว เมื่อให้ยาป้องกันลิ่มเลือดและยาโรคหัวใจอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นหมอจึงอยากให้เจ้าของจดจำอาการสำคัญในการสังเกตภาวะ FATE ของน้องแมวที่บ้าน ตามหลักการ 5Ps  

• Purple or pallor > อุ้งเท้ามีสีซีด หรือสีคล้ำม่วง 
• Poikilothermy > ขาหรือปลายเท้าเย็น 
• Pulselessness > จับชีพจรที่ขาหลังไม่ได้ 
• Paralysis/Paresis  > เดินไม่ได้ เดินลากขาหลัง โดยเป็นข้างเดียว หรือทั้ง 2 ข้าง 
• Pain > เจ็บปวด เวลาจับขาหลังหรือเท้า 

หรือวิธีจำง่ายๆคือ  เท้าม่วงเย็น ขาเจ็บลาก หากน้องแมวมีอาการดังกล่าว ควรรีบพามาพบสัตวแพทย์ให้เร็วที่สุด ยิ่งวินิจฉัยได้รวดเร็ว จะยิ่งเริ่มการรักษาได้เร็ว โอกาสตอบสนองต่อการรักษาก็จะยิ่งมีมากขึ้น 

การวินิจฉัยและรักษาโรคลิ่มเลือดอุดตันในแมว 

สัตวแพทย์จะทำการตรวจร่างกาย ตรวจเลือด ตรวจหัวใจ และอัลตราซาวด์เพื่อหาลิ่มเลือด เมื่อวินิจฉัยเรียบร้อยแล้ว การรักษาหลัก ๆ คือการให้ยาแก้ปวดอย่างเต็มที่ จัดการภาวะการหอบ จัดการภาวะหัวใจล้มเหลวและน้ำท่วมปอด ให้ oxygen และที่สำคัญที่สุดคือให้ยาสลายลิ่มเลือด และยาป้องกันการจับตัวของลิ่มเลือด เพื่อป้องกันไม่ให้ลิ่มเลือดลุกลามหรือเกิดก้อนใหม่เกิดขึ้น  

แมวที่ป่วยเป็นโรค FATE มักมีความจำเป็นต้องดูแลอย่างใกล้ชิด ในห้อง ICU อย่างน้อย 5-7 วัน และเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอื่นๆที่มักเกิดขึ้น เช่น ไตวายเฉียบพลัน, การเกิดเส้นเลือดอุดตันเพิ่มเติม และการเกิดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อ เมื่อมีเลือดกลับไปไหลเวียนสู่เนื้อเยื่อที่เคยขาดเลือดชั่วคราว นำไปสู่การอักเสบอย่างรุนแรงจากปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกัน (reperfusion syndrome)  ปัจจุบันอัตราการรอดชีวิตของแมวที่มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันอยู่ที่ประมาณ30% หากได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม และส่วนมากจะต้องกินยาหัวใจและยาละลายลิ่มเลือดต่อเนื่องไปตลอด รวมถึงต้องได้รับการติดตามอาการกับสัตวแพทย์อย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง เพราะ FATE เป็นภาวะที่เกิดซ้ำได้  

ถึงแม้ FATE จะเป็นโรคร้ายแรงและน่ากลัว เหมือนโชคชะตาเล่นตลก แต่ไม่ได้หมายความว่า “หมดหวัง” ในการรักษา หากตรวจพบเร็ว พามารักษาไว หลายตัวก็อาการดีขึ้นได้ มีโอกาสรอดและกลับมาอยู่กับครอบครัวได้อีกครั้ง